नवरात्रीच्या 9 दिवसांत चुकूनही करू नका या 7 गोष्टी! दाढी, केस, नखे आणि उपवासाचे नियम जाणून घ्या

 

नवरात्री सुरू होते, आणि मग अनेक घरांमध्ये देवीची पूजा, घटस्थापना, आरती, उपवासाची तयारी सुरू होते.

काही लोक सर्व नऊ दिवस उपवास करतात, तर काही फक्त पहिल्या किंवा शेवटच्या दिवशी व्रत पाळतात.

या काळात सात्त्विक आणि साधा आहार घेणे, पूजेच्या नियमांचा आदर करणे—या गोष्टींना खूप महत्त्व दिलं जातं.

पण मग मनात वेगवेगळे प्रश्न येतात—नवरात्रीमध्ये दाढी करता येईल का? केस किंवा नखे कापणं चालेल का?

कांदा-लसूण खाऊ शकतो का? उपवासात कोणते पदार्थ चालतात? असे सगळे प्रश्न बहुतांश लोकांना सतावतात.

या सगळ्याची उत्तरं शोधताना आपली पारंपरिक पद्धत, वैयक्तिक श्रद्धा आणि आरोग्य या सर्व गोष्टींचा विचार करायला हवं.

नवरात्रीचे नियम प्रत्येक घरात वेगळे असतात. एकच प्रथा मोडली तर लगेच काही अनर्थ घडतो, असं समजणं योग्य नाही.

 

नवरात्रीमध्ये कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात?

 

नवरात्रीच्या काळात अनेक भाविक मांसाहार, मद्यपान, कांदा-लसूण किंवा काही खास धान्य टाळतात,

काही घरांमध्ये दाढी, केस, नखे कापणंही वर्ज्य असतं. शिवाय, राग, भांडण, इतरांना त्रास देणं—यावरही बंदी असते.

हे नियम मात्र सगळ्यांसाठी एकसारखे असतीलच, असं नाही. आपली परंपरा आणि घेतलेल्या व्रतानुसार हे ठरवावं लागतं.

 

1. दाढी करावी का?

काही घरांमध्ये नऊ दिवस दाढी करायची नाही, अशी प्रथा आहे. कारण या काळात भक्ती, साधनेवर लक्ष असावं असं मानतात.

पण प्रत्येक घरात असं बंधन असेलच असं नाही. स्वच्छतेसाठी किंवा कामानिमित्त दाढी करणं गरजेचं वाटलं,

तर ती तुमच्यावर आहे. फक्त “दाढी केली म्हणजे देवीचा कोप होईल,” असं विधिनिषेध पाळताना ठोस पुरावा नसलं तर अंधश्रद्धा टाळावी.

 

2. केस कापण्यासाठी काय करावं?

नवरात्री अगोदर किंवा उपवास सुरू होताना केस कापायची पद्धत काही ठिकाणी आहे. काहीजण नऊ दिवस केस कापत नाहीत,

काही आपल्याला गरज असेल तर कापतात. यातही कठोर बंधन नाही. हे फक्त धार्मिक प्रथा आहेत.

हेही वाचा :  95 लाख शेतकऱ्यांना आज मिळणार नमो शेतकरी सन्मान चा पहिला हप्ता Namo Shetkari First installment today

 

3. नखे कापावीत का?

नवल आहे, पण नखे कापू नका असं काही घरांमध्ये मानतात. बहुतेक जण उपवास सुरू होण्याआधीच नखे कापतात.

विज्ञानाच्या दृष्टिकोनातून पाहिलं तर, नखे न कापणं किंवा कापणं—यामुळे कोणताही धार्मिक दोष किंवा अपशकून होत नाही. आरोग्याच्या दृष्टीने गरज असेल तर नखे कापायला काही हरकत नाही.

4. मांसाहार आणि मद्यपानाबद्दल काय?

अनेक हिंदू कुटुंबांत नवरात्रीच्या काळात मांसाहार आणि मद्यपान टाळलं जातं. कारण सात्त्विकता, संयम आणि देवीची भक्ती

यांना महत्व दिलं जातं. पण ही प्रत्येकावर लादलेली गोष्ट नाही. तुम्हाला काय योग्य वाटतं, तुमच्या घरची परंपरा कशी आहे, यावर हे ठरतं.

5. कांदा-लसूण खाणं चालतं का?

कांदा-लसूण वर्ज्य का, तर ही दोन खाद्यपदार्थ सात्त्विक म्हणून मानली जात नाहीत. बहुतेक कुटुंबं यावेळी साबुदाणा, राजगिरा,

शिंगाड्याचे पीठ, फळं, दूध, दही, सुकेमेवे खातात. कोणत्या वस्तू चालतील,

हे प्रत्येक उपवासाच्या पद्धतीनुसार ठरतं. सगळ्यांनी कांदा-लसूण टाळावं असा एक नियम नाही.

6. राग, भांडण, अपशब्द टाळा

नवरात्री फक्त पोटासाठी उपवास करण्याचा काळ नाही—तो मनाचा, स्वभावाचा शुद्धीकरण करण्याचा काळ आहे.

भांडण, वाद, अपशब्द, खोटं बोलणं, दुसऱ्यांना अपमान करणं, कष्ट देणं—हे टाळावं. इतरांशी प्रेमाने बोलणं, मदत करणं, आणि मन शांत ठेवणं—याने नवरात्री अजूनच अर्थपूर्ण होते.

7. पूजास्थान स्वच्छ ठेवा, सुरक्षितता सांभाळा

घट, पूजेचे साहित्य, फुलं, नैवेद्य साफसुथरं ठेवावं. दिवा किंवा ज्योत घरात असली,

तर सुरक्षित जागी ठेवणं, पडदे, पेपर, कपडा किंवा इतर पेट घेणारी वस्तू दूर ठेवणं जरूरीचं आहे. कोणी नसताना ज्योत एकटी सोडू नका—दुर्घटना टाळण्यासाठी काळजी घ्या.

 

उपवासात काय खावं ?

 

बरेच उपवास फळं, दूध, दही, साबुदाणा, राजगिरा, शिंगाड्याचे पीठ, मखाणे, सुकेमेवे, विशिष्ट भाज्या—यावर चालतात.

पण सगळ्यांना एक नियम लागू नाही. फळं, दही, सुकेमेवे, वेगवेगळ्या भाज्या असा समतोल आहार शक्यतो घ्या.

हेही वाचा :  गाय गोठा बांधण्यास 78 हजार रुपये अनुदान | गाय गोठा अनुदान महाराष्ट्र |Gai Gotha Anudan Yojana Maharashtra | Cowshed Subsidy Anudan Maharashtra |

केवळ तळलेलं किंवा साबुदाणा यावर राहणं टाळा.

 

आणि काय टाळावं?

 

गहू, तांदूळ, डाळी, कांदा, लसूण, मांसाहार, मद्यपान—हे टाळले जातात.

नियम घरागणिक बदलतात. काही लोक पूर्ण उपवास करतात,

काही फळं खातात, काही एक वेळ जेवण घेतात. त्यामुळे, काय खावं, काय टाळावं

हे आपल्या व्रताची परंपरा आणि प्रकृती बघून ठरवा.

उपवास करताना आरोग्याची काळजी घ्या

पाणी भरपूर प्या. एकदम जास्त खाऊ नका. रोज तळलेलं किंवा गोड खाऊ नका. अशक्तपणा, चक्कर, अस्वस्थ वाटलं तर दुर्लक्ष करू नका.

औषधे आपल्या मनाने बंद करू नका. झोप, विश्रांती घ्या.

मधुमेहाच्या पेशंट्सनी डॉक्टरांचा सल्ला घेऊनच उपवास करावा. सगळ्यांनी आपल्या प्रकृतीप्रमाणे उपवास करायचा की नाही, हे ठरवा.

पूजा, जप, दानधर्म

नवरात्री म्हणजे फक्त काय खावं-टाळावं एवढं नाही. देवीची पूजा, आरती, मंत्रजप, भजन, ग्रंथ वाचन, कन्यापूजन

या सगळ्याचा समावेश होतो. गरजू लोकांना मदत करणं, अन्नदान करणं, वयोवृद्धांची सेवा—या गोष्टीही तितक्याच महत्त्वाच्या आहेत.

नवरात्रीचे नियम सगळ्यांसाठी एकसारखे नसतात. स्वतःच्या श्रद्धेनुसार वागा, दुसऱ्यांच्या पद्धतीचा आदर ठेवा. धार्मिक समजुतींचे आणि

वैज्ञानिक विचारांचे वेगळेपण समजून वागणं हेच उत्तम.

शेवटी, नवरात्रीच्या नऊ दिवसांत मांसाहार, मद्यपान, कांदा-लसूण, काही धान्यं, दाढी-कपिंग, नखे कापणं—या सगळ्या प्रथांचा आदर करणं,

पूजास्थान स्वच्छ ठेवणं, राग-भांडण टाळणं, गरजू लोकांना मदत करणं या गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. सगळ्या नियमांची सक्ती नाही; प्रकृती आणि घरची परंपरा बघून आपल्या पद्धतीने सण साजरा केलात, तर नवरात्रीचं खऱ्या अर्थाने महत्त्व पटेल.

Leave a Comment